Informuje, że artykuł jest autorstwa znanego dębskiego historyka pana Jana Majszyka. Artykuł ten był drukowany w Gazetce Dębskiej.

Jest to jedna ze starszych miejscowości naszej gminy o pięknych tradycjach historycznych. Jest już wymieniana w dokumentach z 1561 roku jaka - \\"wieś królewska Cyganka\\".

To na jej polach podczas Powstania Listopadowego doszło do boju między naszym wojskiem a moskalami. Cofający się z dobrego płk. Skrzynecki nie zadbał o los batalionu podpułkownika Wolskiego, wskutek czego ten przebijając się samodzielnie do swojej dywizji dnia 17 lutego 1831 roku, natknął się w rejonie Cyganki na wojsko rosyjskie gen. Sackena i Czadajewa, stojących jak pisze historyk barzykowski: ... na czele pięciu batalionów piechoty i dwóch pułków jazdy, pochwycony i otoczony, do poddania się wezwany został. Na propozycję taką odpowiedział przesłanemu oficerowi: \\"żołnierz polski nie zna poznania się i bagnet potrafi mu drogę utorować. Jenerał Sachen natychmiast więc kazał dać ognia kartaczami, a piechocie na oddział polski uderzyć. Wolski rzeczywiście bagnetem robi sobie drogę, a ciężka była przeprawa z przemożnym nieprzyjacielem i po trzy kroć potrzeba było linię moskiewską przebijać i łamać. Lecz męstwo i determinacja górę bierze i na koń z matni się wydobył i do Okuniewa ujść zdołał. Ale przeszło 200 walecznych na placu pozostało, a w liczbie ich kapitan Strojnowski, podporucznik Dąbrowski i inni\\". W/w żołnierze spoczywają we wspólnych mogiłach w Rysiu i Cygance.

Nad mogiłą w Cygance górują trzy drewniane krzyże, które dzięki opiece mieszkańców dotrwały do naszych czasów, chwała im za to.

Dziwnym zbiegiem losu, na tych samych polach 13 września 1939 r. żołnierze polscy z Wołyńskiej Brygady Kawalerii stoczyli zwycięski i krwawy bój z niemieckim najeźdźcą tj: 11 i 61 Dywizją Piechoty.

W walce szczególnie wyróżnił się 103 Batalion Strzelców kpt. Stanisława Góralczyka oraz 12 Pułk Ułanów, lecz poniósł duże straty, wielu żołnierzy poległo a Cyganka częściowo uległa spaleniu.

Dnia 14 września pod naporem przeważających sił nieprzyjaciela wojsko W.B.K. musiało się wycofać. Warto może jeszcze wspomnieć o żołnierzach 103 Batalionu Strzelców por. Włodzimierzu Poraszce i podchorążym o nieustalonym nazwisku, którzy polegli w bezpośredniej walce wręcz. Bohaterstwo tych żołnierzy uznał nawet nieprzyjaciel, niemiecki dowódca dr. major Vogelsang, który rozkazał urządzić im pogrzeb. Zachował się list pisany do wdowy por.Poraszki przez w/w oficera niemieckiego, który opisał szczegóły śmierci porucznika i przesłał dokumenty. Czytamy w nim między innymi - \\"proszę powiedzieć wdowie polskiego oficera, że mąż jej dzielnie walczył i że swój obowiązek tak wypełnił\\".

Obecnie Cyganka to prężnie rozwijająca się miejscowość, której mieszkańcy związani są głównie z produkcją rolną.

Wieś liczy 503 mieszkańców. Toczone od kilkudziesięciu lat boje o budowę szkoły podstawowej zakończyły się rozpoczęciem w 1993 r. działań inwestycyjnych. Niemałą rolę odegrali w tej sprawie członkowie Społecznego Komitetu Budowy Szkoły na czele z p.A. Gańko i sołtysem p. M. Gańko. Ogromne znaczenie miało także aktywne działanie radnych p.C.Kulmy i p.W.Wieczorka.

Zaangażowanie mieszkańców oraz wkład rzeczowy i finansowy pozwala optymistycznie patrzeć w przyszłość w kontekście rozwoju tej miejscowości.