Dwór w Dębem Wielkim PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
piątek, 25 września 2009 20:30

 

Informuje, że artykuł jest autorstwa znanego dębskiego historyka pana Jana Majszyka. Artykuł ten był drukowany w Gazetce Dębskiej.



Najstarszym dokumentem o istniejącym folwarku i dworze jest zapis z 1565. Folwark dzierżawił Zygmunt Wolski - kasztelan czerski. W wyżej wymienionym zapisie znajduje się informacja, że w 1503 Maciej Skup z Mińska sprzedał część wójtostwa w Dębem wnukowi Janowi. Według opisu z 1565 Dębe i okoliczne wsie były majętnymi wioskami o dużej kulturze rolniczej. Lustracja woj. mazowieckiego z 1617 przynosi informację, że \\"pan Jędrzej Pępowski trzyma tę wieś z małżonką. JMP Emerencyja za przywilejem od króla JM teraźniejszego (przywilej 6 lutego 1605). W czasie powstania listopadowego dwór był miejscem walk. W opisie bitwy jest wzmianka, że właścicielem dworu jest p.Jackowski. Zajrzyjmy też do ksiąg hipotecznych. W 1873 Aleksander Zaszewski w drodze przymusowego wywłaszczenia sprzedaje majątek za 33,3 tys. rubli Chaimowi Zeleg Zysmanowi. Po jego jego śmierci dobra przechodzą na własność jego żony Fajgi i dzieci Abrachama, Belę i Zaję. W 1877 majątek nabywa Ksawery Chreszczewski za 27 tys. rubli. W związku z budową kolei 2 morgi 200 prętów oddano pod budowę trasy kolejowej. W 1898 po śmierci Ksawerego Chraszczewskiego majątek zostaje rozparcelowany między wdowę i dzieci. W 1910 Wanda Chraszczewska sprzedała 904 morgi Józefowi Konstantemu i Zofii Katarzynie Tabiszewskim za 33 tys. rubli. W 1929 po śmierci Józefa Tabiszewskiego majątek dziedziczą po nim jego synowie Władysław i Kazimierz oraz wdowa. W 1930 Fabryka Przetworów Kartoflanych nabywa z majątku działkę 1,23 ha. W dniu 3 września 39 na dwór spadła bomba, budynek uległ spaleniu. W 1946 w wyniku reformy rolnej 74,70 rozparcelowano między 19 nowych właścicieli. Część ziemi (ok. 3 ha.) przekazano na Skarb Państwa. Budynki folwarku zostały rozebrane a materiały budowlane z nich rozkradzione. Park uległ dewastacji. I to w skrócie cała, smutna historia dworu w Dębem.